|
Λομπάνιτσα / Lobanica / Лобаница. Μετονομάστηκε σε Άγιος Δημήτριος. Στην απογραφή του 1940 ήταν κοινότητα, του νομού Καστορίας. Πρόκειται για ένα χριστιανικό χωριό, οι κάτοικοι του οποίου είχαν ως μητρική γλώσσα τη μακεδονική. Το μεγαλύτερο τμήμα του πληθυσμού είχε προσχωρήσει στην εξαρχία. Η Λομπάνιτσα συμμετείχε το 1903 στην επανάσταση του Ίλιντεν και γι αυτό κάηκε από τον οθωμανικό στρατό. Το 1912 ζούσαν εδώ περίπου 450 άτομα. Αρκετές οικογένειες μετανάστευσαν κατά το μεσοπόλεμο στη Βουλγαρία. Το 1928 ο πληθυσμός είχε μειωθεί στο μισό. Οι αρχές ασφαλείας θεωρούσαν το χωριό "ανθελληνικών φρονημάτων". Κατά τη διάρκεια του εμφυλίου οι κάτοικοι πέρασαν στο αριστερό στρατόπεδο. Μεταπολεμικά το χωριό ερήμωσε, καθώς οι περισσότερες οικογένειες είχαν καταφύγει ως πολιτικοί πρόσφυγες στη Γιουγκοσλαβία και σε χώρες της Ανατολικής Ευρώπης.
Πηγές
Λαμπάνιτσα Καστορίας: «Χωρίου έχοντος 80 οικογενείας χριστιανικάς» [Σχινάς 1886].
Labanica [Αυστριακός Χάρτης].
Горна Лабаница / Костурска каза, 535 χριστιανοί Βούλγαροι [Кънчов 1900].
Lobanichta / Caza de Kostour (Kastoria), χριστιανικός πληθυσμός: 288 εξαρχικοί και 224 πατριαρχικοί Βούλγαροι. Λειτουργία ενός εξαρχικού σχολείου με ένα δάσκαλο και 34 μαθητές και ενός πατριαρχικού σχολείου με ένα δάσκαλο και 6 μαθητές [Brancoff 1905].
Λαμπανίτσα, εξαρχικό χωριό προ του οθωμανικού Συντάγματος του 1908 και εξαρχικό μετά [Έγγραφο 4278].
Λαμπάνιτσα: «Της εκκλησίας τούτου πυρποληθείσης τω 1903, ανηγέρθη επί του οικοπέδου αυτής παράπηγμα καταληφθέν υπό των Βουλγάρων» [Εκκλησιαστική Αλήθεια 1909].
Λαμπάνιτσα Κορυτσάς: «462 ορθόδοξοι Έλληνες, υποκύψαντες τω 1904 εις την βουλγαρικήν τρομοκρατίαν» [Χαλκιόπουλος 1910].
Λαμπάνιτσα (Άνω) καζά Κορυτσάς, χριστιανικός οικισμός [Χάρτης Κοντογόνη].
Λαμπάνιτσα Καστορίας, 442 άτομα (227 άρρενες και 215 θήλεις) [Απαρίθμηση 1913].
Λαμπάνιτσα Καστορίας, αποτέλεσε ομώνυμη κοινότητα [ΦΕΚ 259 / 21.12.1918].
Лабаница, 80 σπίτια χριστιανών Σλάβων [Милојевић 1920].
Λαμπάνιτσα Καστορίας, 253 άτομα (104 άρρενες και 149 θήλεις) - 69 οικογένειες [Απογραφή 1920].
Ρευστοποιήθηκαν 32 περιουσίες κατοίκων που μετανάστευσαν με τις οικογένειές τους στη Βουλγαρία [Μιχαηλίδης].
Λαμπάνιτσα γραφείου Καστορίας, έγινε μικτός οικισμός γηγενών και προσφύγων. Μέχρι το 1926 εγκαταστάθηκαν 5 προσφυγικές οικογένειες (18 άτομα) [ΕΑΠ].
Λαμπάνιτσα, ήρθαν 4 οικογένειες προσφύγων από τον Πόντο [Πελαγίδης].
«Η κοινότης Λαμπανίστης, μετονομάζεται εις κοινότητα Αγίου Δημητρίου και ο ομώνυμος αυτή συνοικισμός Λαμπάνιστα εις Άγιος Δημήτριος» [ΦΕΚ 156 / 8.8.1928].
Άγιος Δημήτριος (Λαμπάνιτσα) Καστορίας, 228 άτομα (93 άρρενες και 135 θήλεις). Υπήρχαν 12 πρόσφυγες πού ήρθαν μετά το 1922 (5 άρρενες και 7 θήλεις). Ομοδημότες ήταν 220, ετεροδημότες επτά και ένας αλλοδαπός. Επίσης 17 δημότες απογράφηκαν αλλού [Απογραφή 1928].
Λαμπάνιτσα (Άγιος Δημήτριος), υπήρχαν 58 ξενόφωνες οικογένειες, όλες δεδηλωμένων σλαυϊκών φρονημάτων [Στατιστική 1932].
Άγιος Δημήτριος Καστορίας: Πραγματικός πληθυσμός 217 (98 άρρενες και 119 θήλεις). Νόμιμος πληθυσμός 226 [Απογραφή 1940].
Лобаница ή Лабаница: Οικισμός χριστιανών Μακεδόνων το 1912. Οικισμός χριστιανών Μακεδόνων το 1940 [Симовски].
Άγιος Δημήτριος, 223 κάτοικοι, εκ των οποίων 210 ήταν σλαυόφωνοι. Συνείδησις Β. Έδρασαν αντεθνικώς 30. Ευρίσκονται εις Σερβία ή Βουλγαρία 15. Ευρίσκονται εις τας οικίας των ανενόχλητοι 15 [Στατιστική 1945].
Лобаница: Κατά τη διάρκεια του εμφυλίου πολέμου, κατέφυγαν στις χώρες της Ανατολικής Ευρώπης 46 παιδιά από το χωριό [Мартинова, 52].
Άγιος Δημήτριος Καστορίας: έρημο [Απογραφή 1951].
1903-1908
Στις 8 Φεβρουαρίου 1903 η τσέτα του Μήτρου Βλάχου έδιωξε από τη Λαμπάνιτσα τον Παπαγερμανό, (πατριαρχικό παπά και δάσκαλο) και παρέδωσε τα κλειδιά της εκκλησίας στον εξαρχικό παπά [Δραγούμης, 62, 542].
Στις 12 Απριλίου 1903 κομίτες σκότωσαν την αδελφή του Παπαγερμανού [Δραγούμης, 76].
Οι κάτοικοι του χωριού Λαμπάνιτσα, στην επανάσταση του Ίλιντεν ακολούθησαν τους αυτονομιστές τσέτες στα βουνά. Ο οθωμανικός στρατός προχωρώντας σε αντίποινα έκαψε τα σπίτια τους. «Καιομένης της Λομπανίτσας τρομερά υπήρξε η έκρηξις της εκεί αποθηκευμένης μεγάλης ποσότητος δυναμίτιδος, πυρίτιδος και φυσιγγίων» [ΣΚΡΙΠ 29/8/1903, σ. 1].
Από τη φωτιά γλύτωσαν μόνο είκοσι σπίτια [Δραγούμης, 234].
Σύμφωνα με βουλγάρικη πηγή κάηκαν ογδόντα σπίτια και σκοτώθηκαν οι: Tolo Goulov (75 χρονών), η γυναίκα του παπά (70 χρονών, πυροβολήθηκε), ο Mitre Kapidanchev (60 χρονών), ο Stoyan Dimov (75 χρονών), ο Naké Gologachev (65 χρονών), η Nakovitsa Gologacheva (62 χρονών, τεμαχίστηκε), ο Mitre Kolomanchev (62 χρονών), ο Nake Donev (60 χρονών, πυροβολήθηκε), η Lazovitsa Kamidanka (23 χρονών), η Ilovitsa Markovichina (21 χρονών), ο Naoum Mungov (75 χρονών) και ο Dono Midjov (65 χρονών). Πληγώθηκαν επίσης οι: Lazor Sotirchev, Dina Sotirovska, Kolovitsa Bogdanoska και η Gelovitsa Dimitrova [Documents and Materials].
Το χωριό κάηκε στις 27 Αυγούστου 1903. Τα ονόματα των νεκρών, σύμφωνα με ανέκδοτο μακεδονικό έγγραφο, ήταν τα εξής: Апостол Гулјов (78 χρονών), Попсветкова Богданова (74 χρονών), Димитар Капиданчов (23 χρονών), Наке Андонов (61 χρονών), Димитар Колјов Манчев (63 χρονών), Стојан Димов (75 χρονών), Накје Гологачев (77 χρονών), Накевица Гологачева (66 χρονών), Лина Маркова (21 χρονών), Султана Тоторова (25 χρονών), Наум Мангов (73 χρονών), Доно Михов (63 χρονών), Лина Капиданчева [Selo Lobanica].
Άνθρωποι της ελληνικής οργάνωσης στο χωριό ήταν οι αδελφοί Γούλα, ο Παπαγερμανός και ο Ναούμ Δημητριάδης [ΔΙΣ, 106].
Ο Πέτρος Γούλας στρατολογήθηκε ως αντάρτης στο σώμα του Βάρδα [Βάρδας Α, 278 και Β, 763].
Στις 10 Νοεμβρίου 1904 η εφημερίδα ΣΚΡΙΠ γράφει: «Υπό τρόμου κατελήφθησαν και οι σχισματικοί των χωρίων Λίμπονι, Κοστενίτσι και Λαμπάνιτσε εμφανισθέντων εκεί των γενναίων πολεμιστών Καούδη και Καραλίβανου» [σκριπ, 10/11/1904, σ. 4].
Από σημείωση στο ημερολόγιο του Βάρδα, στις 25 Ιουνίου 1905, φαίνεται πως η μητρόπολη Καστοριάς είχε προγράψει μερικούς κατοίκους του χωριού Λαμπάνιτσα [Βάρδας Α, 151].
Στις 3 Οκτωβρίου 1905 η ελληνική οργάνωση δολοφονεί στο χωριό Λαμπάνιτσα το ρουμανιστή Βλάχο Γούση [σκριπ, 3/10/1905, σ. 3].
Στα τέλη του 1907 οι κομίτες σκότωσαν στη Λαμπάνιτσα τον Αναστάσιο Αλεξίου [ΕΜΠΡΟΣ, 28/2/1908, σ. 3]. Ο Βακαλόπουλος γράφει το νεκρό ως Αναστάσιο Αγγέλου [Βακαλόπουλος Α, 295].
Selo Lobanica - μετανάστευση 1903-1940
Κατάλογος των οικογενειών που μετανάστευσαν από το χωριό Λομπάνιτσα μεταξύ των ετών 1903 και 1940 (Список на пребегнатите семејства од село Лобаница од 1903 до 1940 година).
1. Για Βουλγαρία (во Бугарија), οι οικογένειες των: Насе Попов, Димитар Богданов, Лазар Богданов, Ламбро Капиданчев, Ламбро Колуманов, Ванчо Сточев, Гјорги Бажов, Танас Иванов, Васил Јуруков, Ламбро Јуруков, Наум Јуруков, Петар Јуруков, Алеко Јуруков, Андон Јуруков, Трпо Бошков, Колјо Енгелев, Иллија Христов, Миле Христов, Елена Крчиштарова, Лазо Јуровски, Павле Јуруков, Гјорги Шаманов, Ристо Шаманов, Јане Мангов, Ристо Галачов, Петар Јуруков, Александар Динков.
2. Για Αμερική (во Америка), οι οικογένειες των: Танас Гулачев, Гјелјо Енгелев, Илјо Дамовски, Гјелјо Богданов, Васил Бажов, Танас Бажов, Колјо Манчев, Ставро Капиданчев, Нумо Бажов, Насо Стојков, Насо Голачов, Насо Јуруков, Гјорги Јуруков, Вангел Енгелиев, Наум Шаманов, Крсто Шаманов.
3. Για Αυστραλία (во Австралија), οι οικογένειες των: Петар Димов, Насо Лазаров, Лазо Домов, Коста Капиданчов.
Selo Lobanica - κάτοικοι 1940
Κατάλογος των κατοίκων του χωριού Λομπάνιτσα το έτος 1940 (Список на жителите на село Лобаница во 1940 година)
Περιέχει τα ονόματα των αρχηγών 46 μακεδονικών οικογενειών (225 άτομα) που ζούσαν στο χωριό το 1940, τα μέλη κάθε οικογένειας και το που βρέθηκαν αυτά μετά τον εμφύλιο πόλεμο:
1. Мара Нојкова, ένα άτομο. Κατέφυγε στη Βουλγαρία.
2. Мара Богданова, ένα άτομο. Κατέφυγε στη Βουλγαρία.
3. Папагјата, έξι άτομα. Πέντε πήγαν στην Καστοριά και ένα κατέφυγε στη Γιουγκοσλαβία.
4. Лазо Капиданчев, τρία άτομα. Δύο πέθαναν και ένα κατέφυγε στη Γιουγκοσλαβία.
5. Коста Капиданчев, τέσσερα άτομα. Μετανάστευσαν όλα στην Αυστραλία.
6. Драга Лазаров, πέντε άτομα. Πήγαν στην Καστοριά.
7. Ставро Лазаров, δύο άτομα. Κατέφυγαν στη Ρουμανία.
8. Насо Лазаров, τέσσερα άτομα. Τρία κατέφυγαν στη Γιουγκοσλαβία και ένα μετανάστευσε στην Αμερική.
9. Вана Капиданчова, ένα άτομο. Κατέφυγε στη Γιουγκοσλαβία.
10. Колјо Сотировски, πέντε άτομα. Τρία κατέφυγαν στη Ρουμανία, ένα στη Σοβιετική Ένωση και έα στη Γιουγκοσλαβία.
11. Илија Марков, εννέα άτομα. Τρία σκοτώθηκαν, δύο κατέφυγαν στη Γιουγκοσλαβία και τέσσερα στην Πολωνία.
12. Петре Тодоров, πέντε άτομα. Κατέφυγαν όλα στη Ρουμανία.
13. Ставро Тодоров, οκτώ άτομα. Κατέφυγαν όλα στη Γιουγκοσλαβία.
14. Липо Баджов, τρία άτομα. Κατέφυγαν όλα στη Ρουμανία.
15. Лазо Димов, πέντε άτομα. Μετανάστευσαν στην Αυστραλία.
16. Петро Димов, επτά άτομα. Μετανάστευσαν στην Αυστραλία.
17. Лазо Ангелиев, πέντε άτομα. Κατέφυγαν όλα στη Γιουγκοσλαβία.
18. Илија Сотиров, εννέα άτομα. Πέντε κατέφυγαν στη Ρουμανία και τέσσερα στη Γιουγκοσλαβία.
19. Никола Гулјев, πέντε άτομα. Πήγαν στην Καστοριά.
20. Коста Тодоров, τέσσερα άτομα. Κατέφυγαν όλα στην Αλβανία.
21. Михал Галачов, τέσσερα άτομα. Κατέφυγαν όλα στη Ρουμανία.
22. Димитар Синаеви, πέντε άτομα. Κατέφυγαν όλα στη Ρουμανία.
23. Сотир Капиданов, τρία άτομα. Ένα πέθανε και δύο κατέφυγαν στη Γιουγκοσλαβία.
24. Ставро Попгерман, έξι άτομα. Πήγαν στην Καστοριά.
25. Петре Маркиев, πέντε άτομα. Κατέφυγαν όλα στη Γιουγκοσλαβία.
26. Василица Влашкова, πέντε άτομα. Κατέφυγαν όλα στη Ρουμανία.
27. Лаки Илјовски, τέσσερα άτομα. Ένα σκοτώθηκε και τρία κατέφυγαν στη Ρουμανία.
28. Андон Бочков, οκτώ άτομα. Ένα σκοτώθηκε, τρία κατέφυγαν στη Γιουγκοσλαβία και τέσσερα στη Ρουμανία.
29. Поп Андреја, τρία άτομα. Πήγαν στην Καστοριά.
30. Лсмбро Ангелиев, τέσσερα άτομα. Μετανάστευσαν στην Αυστραλία.
31. Глигор Ангелиев, πέντε άτομα. Μετανάστευσαν στην Αυστραλία.
32. Наум Шаманов, πέντε άτομα. Ένα παρέμεινε στην Ελλάδα και τέσσερα κατέφυγαν στη Ρουμανία.
33. Илија Шаманов, οκτώ άτομα. Κατέφυγαν όλα στη Ρουμανία.
34. Андон Миджов, οκτώ άτομα. Κατέφυγαν όλα στη Γιουγκοσλαβία.
35. Димитров Трпе, εννέα άτομα. Πέντε παρέμειναν στην Ελλάδα και τέσσερα κατέφυγαν στη Ρουμανία
36. Гулјов Петре, έξι άτομα. Τέσσερα παρέμειναν στην Ελλάδα, ένα κατέφυγε στη Γιουγκοσλαβία και ένα μετανάστευσε στην Αυστραλία.
37. Наум Ралјов, επτά άτομα. Παρέμειναν στην Ελλάδα.
38. Тимјо Куков, έξι άτομα. Κατέφυγαν όλα στη Σοβιετική Ένωση.
39. Пандо Гјамов, τέσσερα άτομα. Κατέφυγαν όλα στη Σοβιετική Ένωση.
40. Колјо Гјамов, τέσσερα άτομα. Κατέφυγαν όλα στη Σοβιετική Ένωση.
41. Крсто Гјамов, πέντε άτομα. Κατέφυγαν όλα στη Ρουμανία.
42. Чаламата Гјорги, τέσσερα άτομα. Δύο σκοτώθηκαν και δύο κατέφυγαν στη Ρουμανία.
43. Никола Ангелиев, επτά άτομα. Ένα σκοτώθηκε και έξι κατέφυγαν στη Σοβιετική Ένωση.
44. Никола Талков, τέσσερα άτομα. Μετανάστευσαν στην Αυστραλία.
45. Атанас Ангелиев, τρία άτομα. Κατέφυγαν όλα στη Γιουγκοσλαβία.
46. Фоти Ралев, ένα άτομο. Κατέφυγε στη Γιουγκοσλαβία.
Selo Lobanica - μέλη του ΕΛΑΣ (1943-1945)
Κατάλογος των μελών του ΕΛΑΣ και της ταξιαρχίας του Αιγαίου (Список на учесниците во ЕЛАС и Егејска бригада).
Σύνολο εννέα άτομα:
Андон Бошков, Гјорги Тодоровски, Дичо Мижовски, Коста Тодоров, Марко Колје, Ристо Рулјов, Насо Ангелиев, Наум Ралев, Христо Лазаров.
Selo Lobanica - μέλη του Δημοκρατικού Στρατού
Κατάλογος των μελών του ΔΣΕ (Список на учесниците во ДАГ).
Σύνολο 31 άτομα: Атанас Николов (πρόσφυγας στη Σοβιετική Ένωση), Атанас Илиев Ангелиев (πρόσφυγας στη Γιουγκοσλαβία), Филип Димовски (κατέφυγε στη Γιουγκοσλαβία και στη συνέχεια μετανάστευσε στην Αυστραλία), Никола Марков (πρόσφυγας στη Γιουγκοσλαβία), Коста Тодоров (κατέφυγε στην Αλβανία και φυλακίστηκε), Илија Тодоров (πρόσφυγας στη Γιουγκοσλαβία), Христо Сотиров (πρόσφυγας στην Ουγγαρία), Стамати Влахов (πρόσφυγας στη Σοβιετική Ένωση), Пандо Гјамов (πρόσφυγας στη Σοβιετική Ένωση), Никола Гјамов (πρόσφυγας στη Σοβιετική Ένωση), Ставро Гјамов (πρόσφυγας στη Ρουμανία), Ставро Димитров (πρόσφυγας στην Τσεχοσλοβακία), Димитра Тодорова (πρόσφυγας στην Πολωνία), Костадина Тодорова (πρόσφυγας στην Πολωνία), Наска Тодорова (πρόσφυγας στην Πολωνία), Менка Сотирова (πρόσφυγας στη Σοβιετική Ένωση), Елпида Синаери (πρόσφυγας στη Σοβιετική Ένωση), Сотира Синаери (πρόσφυγας στη Σοβιετική Ένωση), Костадинка Димова (κατέφυγε στη Ρουμανία και στη συνέχεια μετανάστευσε στην Αυστραλία), Томаија Кукова (πρόσφυγας στη Σοβιετική Ένωση), Евдокија Ангелова (πρόσφυγας στην Πολωνία), Софа Димитрова (πρόσφυγας στη Σοβιετική Ένωση), Мара Макриева (πρόσφυγας στην Ουγγαρία), Тодоров Петре (πρόσφυγας στη Βουλγαρία), Коста Бошков (πρόσφυγας στη Γιουγκοσλαβία), Евдокија Бошкова (πρόσφυγας στη Σοβιετική Ένωση), Зисо Капиданчев (πρόσφυγας στη Γιουγκοσλαβία), Ристо Влаов (εγκαταστάθηκε στην Καστοριά), Насо Гулјов (μετανάστευσε το 1948 στην Αυστραλία), Глигор Ангелиев (μετανάστευσε το 1948 στην Αυστραλία), Гјорги Димовски (μετανάστευσε το 1948 στην Αυστραλία).
|